براهين بر بطلان دور و تسلسل مبتنى است و بعضى مبتنى نيست . اگر بخواهيم براهين فلاسفه را در اين موضوع تقسيم‌بندى كنيم ، از نظر كلى داراى سه شكل و سه فرم مىباشند كه ما آن‌ها را با نام‌هاى « ارسطى » ، « سينوى » و « صدرايى » مشخص مىكنيم . برهان ارسطى يا ارسطويى همان برهان معروف « محرك اول » است . ارسطو در اين برهان از وجههء يك عالم طبيعى بحث كرده است نه از وجههء يك فيلسوف الهى . برهان محرك اول بر پنج اصل مبتنى است : الف . حركت نيازمند به محرك است . ب . محرك و حركت زماناً توأم‌اند ، يعنى انفكاك زمانى در ميان آن‌ها محال است . ج . هر محرك يا متحرك است يا ثابت . د . هر موجود جسمانى متغير و متحرك است . ه . تسلسل امور مترتبهء غير متناهيه محال است . نتيجه گرفته است كه يك : سلسلهء حركات منتهى مىشود به محركى كه خود متحرك نيست . البته مقصود اين نيست كه حركات در زمان گذشته منتهى مىشوند به محركى كه متحرك نيست ، بلكه مقصود اين است : هر حركتى در زمان حركت خود ، محركى همراه دارد كه آن محرك يا ثابت است يعنى ماوراء الطبيعى است و يا متغير است يعنى طبيعى است ولى در نهايت امر توأم است به محركى ماوراء الطبيعى در زمان حركت . در برخى مقدمات اين برهان خدشه‌هايى ممكن است تصور شود ، خصوصاً با توجه به نظريهء فيزيك جديد دربارهء « قانون جبر در حركت » . ما در جلد سوم اصول فلسفه اندكى در اين باره بحث كرده‌ايم . نظر به اين‌كه اين برهان به فرض تماميت ، « واجب‌الوجود » را اثبات نمىكند بلكه تنها ماوراء طبيعت را اثبات مىكند ، از توضيح بيشتر دربارهء آن خوددارى مىكنيم . اين برهان از براهينى است كه بر امتناع تسلسل